MALAGASY versus MAANYAN (Bornéo, Indonezia)

Nampidirin'i dadarabe | 15 Jol, 2009




Efa niresaka teto momba ny fiavian’ny malagasy aho
. Androany kosa dia hiresaka momba ireo voambolana maro itovizan’ny teny malagasy sy maanyan.


Raha hanao jery todika kely dia tany amin’ny taona 1600 tany ho any i Houtman (hollandais) [1] no nanomboka nahita ny fitovian’ny teny malagasy sy ny teny malais. I Dahl [2] kosa (Norvegiana) dia nanao fikarohana maro momba ny teny malagasy. Isan’izany ny fampitahana ny teny malagasy sy maanyan (1951). Taty aorina dia maro ireo nanao fikarohana momba izany.
Ireo maanyan ireo dia olona monina ao Bornéo (Indonezia) manamorona ny renirano Barito. Raha ny teny ao anatin’ny Aostroneziana dia io teny io no mifanakaiky indrindra amin’ny teny malagasy (Samy ao anatin'ny groupe Barito). 70.000 eo ho eo no isan-dry zareo. Tsy midika izany fa avy amin’ny Maanyan ny teny Malagasy. Midika fotsiny fa iray ny fiavian’izy ireo.

Indreto misy voambolana vitsivitsy entina mampitaha ny teny malagasy sy ny teny maanyan :

Malagasy > Maanyan

Aby, avy, Jiaby = Kahabi
Afero = A’peru
Aina = Aheng
Aiza, aia = Ha’ie
Ala = Alah
Alina = Kamalem
Ambina (miambina) = Amben (Miamben)
Anarana = Ngaran
Anatra = Anat
Andro = Andraw
Aritra = Aretr
Ary = Ari
Atody = Antelui
Aty (foie) = atey
Avo = Abu
Avy = Hawi
Azo (voaray) = Ayuh
Boto = Butuh (=zazalahy)
Dimy = Dime
Dinta, Linta = Linta
Efatra = Epat
Elatra = Elat
Enina = Enem
Etotra = Etut
Fady, faly (tabou) = Palih
Fafa = Papa
Faka = wakat
Falafa = Pa’lapa
Fandisa (Lisa, fanoto) = Lisan
Fanihy = Pa’niki
Fasika = karasik
Faty = Patei
Fe, Ranjo, tongotra = Pehe, Pe ae
Fidy, fily = Filih
Fify (takolaka) = Pipih
Firy = Pire
Fito = Pitu
Fo = liam-puhu
Foitra = Puhit
Folo = Pulu
Fototra = Putut
Foy (atody) = Puy
Foza = Puya
Halatra = ‘Alat
Hariva = Kariwe
Havanana, ankavanana = Kawa
Havia, ankavia = Kawi
Hazo, kakazo = kayo, kakaw
Hodi-kazo = Kudit kayu
Hoditra = Kudit
Hoho = Kuku
Holatra = Ulat
Homana = Kuman
Ianao, anao = hanu
Inona = inun
Iraka = Irak
Isa, iray = isa, erai
Ity, iry = iti, iru
Ivy (rora) = iwey
Iza, ia = Hie
Izaho, aho = Aku
Izy ireo, ireo = Here
Izy, azy = Ie, Hane
Kaikitra = Ngikit
Kiho = Siku, Hiku
Kosoka (mikosoka) = Gosok
L(om)ay (Milay, milomay, mihazakazaka) = Lu’mai(u)
Lafy = Lapeh
Lalana = lalan
Lamaka, tsihy = amak
Lanitra = Langit
Laona = Lehung
Laotra, Tasika (ranomasina) = laut, Tahik
Lava = Lawah
Lavenona = Walenun
Lavitra = Lawit
Lavo = Lawu
Lay = Layag
Lehilahy, lahy = Laki
Lela = Lela
Lo (vorika ?) = buruk
Loha = Ulu’
Lohalika = Ulu ale‘ep
Mafaitra, mafaika = Ma’pait
Mafy = Mapeh
Mahandro = N-andru
Maina = Maen
Mainty = Ma intem
Malalaka = Malapad
Mamo = Mahamoi
Mamono = manuh
Manasidina, manidina, somidina = Sumidin
Mandidy (manetika, mitetika) = Netik
Mandoa (loa) = nua
Mandry, matory = Mandre
Manify, matify = Ma’nipi, Ma’tipi
Manta = Manta
Maso = Mate
Masoandro = Mateandrau
Matavy = Matawe
Matoa, matoy (antitra) = matuah, matueh
Maty = Matey
Mavesatra = Mawe at
Menaka = Minik
Miaina (evoka) = mi-hewuk
Mianjera (lavo) = Lawu
Mihady, mangady = Ngadi
Mihodina, Mihodina (meloka), miholaka = Melok
Mil(om)ano = Langoi
Mitono, tono = Nutung
Mody, Moly = Muli
Moka = Namok
Nana = Nana
Nono = Nunu
Olona = Ulun
Ompa = Humpa
Orana = Uran
Orona = Urung
Rahona = Rakun
Rano = Ranu
Ratsy = ra’at
Ravina = rawen
Rehetra (tontolo) = katuluh
Rivotra = Riwut
Roa = Rueh
Rora = rura
Sivy = Su’ey
Tadiny (sofina) = Ta’lingae
Tady, Taly = Tadi
Tafy (akanjo) = Tape
Takotra = Tangkup
Tana (tazona) = Ta’an
Tanàna = Ta’nahan
Tanana = Tangan
Tandreny (mihaino, mandre) = Talene
Tandroka = Tanrok
Tany = Tane
Tao (manao) = Ta’hu
Taolana = Ta’ulang
Taona = Ta un
Tataka = Tatak
Tavy = Tawe
Tay = Tai
Tehina = Teken
Telo = Telo
Tenona = Tenun
Tetika = Tetek
Tevika = Tebek
Toetra (mitoetra) = Tuet
Tomany, tany = Tu’mangih, Tangih
Tombo = Tumbu
Tompo = Tumpu
Tondro, toro (manondro, manoro) = Tunru
Toto = Tutu
Tototra = Tutup
Tovo  = Tubu
Trano, levo = Lewu
Tsinay = Sana i
Tsioka (rivotra) = Ti’iup
Vahatra (faka) = Wakat
Valo = Balu
Vaovao, vao = Wa’u
Vatana = Watang
Vato = watu
Vava = wawa
Vehivavy, vavy = Wawei
Velona = Belum
Vintana = Wintan
Voa = wua
Voa-nio = Niyu
Vohitra (Tendrombohitra) = Bukit
Volana  (lune, mois) = wulan
Volo = wulu
Vony = wunge
Vorona = wurung
Votsy = Wusi
Vovo = wowo
Zato = Jatuh

[1] Houtman (Frederik de). 1570- 1613. Dictionnaire des langues malaise et malgache (Amsterdam, 1603, in-4.). 

[2] Dahl, Otto Chr., Malgache et Maanjan. Une comparaison linguistique, Oslo, Egede Instituttet, 1951,p.13-16.

[3] Pierre Simon, La langue des ancêtresNy Fitenin-dRazana, une périodisation du malgache de l'origine au XVème siècle. L’Harmattan, 2006, p. 48-53

wikipédia : Langue austronésiennes


42 Hevitra & 0 Verindrohy (trackback) amin\'ny "MALAGASY versus MAANYAN (Bornéo, Indonezia)"

  1. Misaotra an' i DadaRabe nizara fa mahafinaritra, mbola tsy nahavaky hatram'n' ny fiandohany fa hiezaka ny hamagy foana.
    Maeva74

    Nampidirin'i Maeva74 16 Jol 2009, 06:25
  2. Ary izay zany no mahatonga ny teny gasy maro amin'ireo teny voalaza etsy ambony ireo mitovy amin'ny teny Filipina ihany koa

    Nampidirin'i Hery 16 Jol 2009, 08:27
  3. Maeva74> lavalava ihany aloha é ;-p

    Hery> Ie, ny fitoviany amin'ny maanyan ihany ireo fa ao anatin'ny fianakaviambe aostroneziana (malayo-polineziana) ny teny malagasy ka misy fitovizany na amin'ny teny Hawaiana, Tagalog (filipiana), maleziana, sns.
    Ny ao anatin'ny sous groupe Barito kosa dia ny teny malagasy sy maanyan

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 09:39
  4. misaotra nizara e!
    mahafinaritra tokoa

    Nampidirin'i sipagasy 16 Jol 2009, 10:59
  5. sipagasy> Ianao no isaorana.

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 11:07
  6. Misaotra r'ise marina,mahaliana tanteraka sy tena ilaina jerena tokoa !Tsy voavakiko hatramin'ny farany koa fa aleo atao tampody fohy isan'andro mba ahaizana azy tsara e !
    Mankasitraka be rehefa tahaka izao ilay vakiana !
    Faha

    Nampidirin'i fahamarinana 16 Jol 2009, 11:28
  7. Misaotra DadaRabe a. Ireto ary misy fanampiny vitsivitsy ilaina @ fiainana andavanandro e.
    (ireto kosa aloha dia indoneziana ofisialy, ka misy mahasamihafa azy @ maanyan)
    Menaka (huile): Minyak
    Masaka (cuit): Masak
    --ko ( mon ...) : --ku
    Sodina (flute) : Suling
    Homan-kanina (manger): Makan

    Amin'ny ankapobeny, tsy misy "F" amin' ny fitenin-dry zareo ka ataony "P" ny azy.
    Ny "di" @ teny Malagasy dia "li" amjin-dry zareo.
    Ohatra: dimam-polo: lima puluh (lima = 5, puluh = 10)

    Reference: Google Translation Tools

    Nampidirin'i lehilahytsyresy 16 Jol 2009, 11:44
  8. Aleo asiantsika combinaisons kely ary ireto teny mba hahitana ny fampiasana azy.
    (Marihiko ihany fa teny indonezianina ity manaraka ity fa tsy maanyan akory.)

    Ohatra No.1
    [ zanaka = anak ] , [ -ko = -ku ]
    => zanako = anakku

    Ohatra No.2
    [mividy = membeli ], [menaka = minyak]
    => mividy menaka =membeli minyak

    Ohatra No.3
    [roa = dua], [arivo = ribu]
    => roa arivo = dua ribu

    Ohatra No.4
    [efatra = empat], [taona = tahun]
    => efa-taona = empat tahun

    Nampidirin'i lehilahytsyresy 16 Jol 2009, 12:07
  9. Fahamarinana> Misaotra ary samy hitondra anjara biriky isika

    Lehilahytsiresy > Miaotra betsaka fa maro ireo mbola azo hifampizarana eto.

    Manentana ny rehetra manana tahiry na hevitra koa.

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 12:11
  10. Raha misy namana efa tany Indonezia, indrindra mahay miteny ny teny any dia isaorana betsaka amin'ny hevitra sy ny fitantarana.

    Maniry ny hijery any saingy lavitra ihany. Atsy aoriana angamba !

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 12:55
  11. lalina izany ry dadarabe! tena ohatran'ny mitovy2 mihitsy le izy an! asa ny fahendrana angamba ny any mbola voatazona fa ny antsika efa nadio ny rano nitana e! mampahonena

    misaotra dadarabe a

    Nampidirin'i news2dago 16 Jol 2009, 15:11
  12. News2Dago> Indrisy miresaka fahendrena ianao. MIhabetsaka tokoa ny tsy hendry eto amin'ny tanintsika. Marina moa !
    Nefa ny antenaina dia hisy ny mapitso mamiratra

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 15:24
  13. Lehilahytsiresy> Misy koa ny tovona : Vidy, mividy = Beli, membeli Setroka (na sigara), manetroka (na mifoka sigara) = Rokok, merokok Vaky, mamaky (teny) = Baca, membaca Membaca surat = mamaky soratra Misy koa ny tsirinteny sara-droa (sa mpamaritoe-javatra moa???) Takut (tahotra) --> ke-takut-an (ketakutan) Fahatahorana Mati (maty) --> Ke-mati-an (kematian) Fahafatesana Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 15:33
  14. ompa dia umpat
    manompa dia menyumpah na mengumpat

    Nampidirin'i bahasa 16 Jol 2009, 17:01
  15. Jereo koa ny anarana. Amin'ny malagasy dia asiana mp-
    Ny an-dry zareo indoneziana dia asiana pe-

    Mpamboly (tany) = petani
    Mpamono (olona) = pembunuh
    Mpanenona = penenunan

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 17:44
  16. ary in ny mikapa sy mandefa ranony?
    sao dia tsy mitovy manko :)

    Nampidirin'i simp 16 Jol 2009, 21:57
  17. DadaRabe > Misaotra indrindra fa tena ilaina tokoa ny mifanakalo traikefa e. Ilaina tokoa ireo rehefa miady-hevitra amin-dry zareo tompon'ny teny.
    Simp > Ireo voambolana nanontanian'i Simp kosa dia tsy nitovy tokoa ireo satria:
    - ny mi-pipi dia adika hoe na hoe ,
    - ny mi-caca kosa dia midika hoe na hoe .

    Ankoatr'izany:
    kintana (étoile) => bintang
    dinta (sangsue) => lintah
    lalitra (mouche) => lalat
    taolana (os) => tulang
    dombo (émoussé) => lumpuh
    bado (idiot) => bodoh
    tanana (les mains) => tangan

    Reference: Kamus Inggris Indonesia (Edition Penerbit Pt Gramedia, Jakarta)

    Nampidirin'i lehilahytsyresy 16 Jol 2009, 22:45
  18. simp => Azafady fa tsy nivoaka ilay teo.
    -mamany (uriner) = "berkencing", "pipis"
    -mangery (déféquer) = "membuang air besar"

    Tsy dia nitovy tamin' ny voambolana Malagasy ireo. Maro koa tsinona ny tsy mitovy.

    Nampidirin'i lehilahytsyresy 16 Jol 2009, 22:50
  19. Nojereko fa misy tovona, tovana, tsirinteny sara-droa ry zareo indoneziana.
    efa nolazaiko tetsy aloha fa tsy nety nivoaka mihitsy

    Ny grammaire n'ny teny maanyan kosa dia tsy hitako loatra ny hahitana azy satria vitsy ireo mpiteny azy (70.000).

    Ny mahagaga ahy dia misy litera alatsaka koa ny an-dry zareo

    Telen (telina) --> men(t)elen (mitelina)

    Tunjuk (tondro) --> men(t)unjuk (manondro)

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 22:59
  20. Lehilahytsyresy>
    Afaka manao fehezan-teny ihany koa :

    lanitra feno kintana = langit penuh bitang

    Roa amby roapolo taona aho = Aku dua puluh dua tahun

    Nampidirin'i DadaRabe 16 Jol 2009, 23:11
1 2 3  Manaraka»